Fot.: Archiwum

Unia wspiera polskie porty morskie

W perspektywie unijnej na lata 2007-2013 Polska ma otrzymać w sumie 67,3 mld euro bezzwrotnej pomocy na współfinansowanie Narodowej Strategii Spójności.

W ramach której realizowany jest m.in. Program Operacyjny “Infrastruktura i Środowisko” (POIiŚ). Łączna wartość środków, zaangażowanych w realizację POIiŚ, wynosi 37,6 mld euro, z czego wkład unijny to 27,9 mld euro, a pozostałe, co najmniej 9,7 mld euro, będzie pochodzić z budżetu krajowego. Na cały sektor transportu w ramach programu przeznaczono 19,4 mld euro, co stanowi prawie 70% przyznanych środków. Dla porównania: w latach 2004-2006, na Sektorowy Program Operacyjny „Transport” (SPOT) przeznaczono jedynie 1,16 mld euro. Wdrożenie POIiŚ jest więc nie tylko wielkim wyzwaniem, ale i ogromną szansą dla podmiotów objętych programem.

Dla portów morskich i ich zaplecza, w ramach POIiŚ, przeznaczono 631,85 mln euro, co jest kwotą ponad 5 razy większą niż w SPOT (114 mln euro). Jednocześnie została zwiększona liczba potencjalnych beneficjentów, m.in. o małe porty (np. Kołobrzeg, Darłowo, Elbląg), przy zastrzeżeniu uzgodnionym podczas negocjacji z Komisją Europejską, że dofinansowanie dla tych portów nie przekroczy 15% środków przeznaczonych dla całego działania 7.2: “Rozwój transportu morskiego”.

Wychodząc także naprzeciw oczekiwaniom środowiska portowego, wśród potencjalnych beneficjentów umieszczono Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad oraz Polskie Linie Kolejowe. To właśnie ten drugi podmiot realizuje “Projekt poprawy dostępu kolejowego do Portu Gdańsk (most plus dwutorowa linia kolejowa)”. Biorąc pod uwagę fakt, że w ramach projektów POIiŚ realizowane są również inwestycje stricte drogowe (S-3, A-1) oraz kolejowe (np. E-59), daje to szansę na poprawę połączeń między polskimi portami morskimi a resztą kraju.

Inwestycje z działania 7.2 “Rozwój transportu morskiego” zostały określone jako strategiczne i wpisane na “Listę projektów indywidualnych”. W ramach tego planowana jest realizacja 26 przedsięwzięć, o łącznej wartości 4,2 mld zł (w tym dofinansowanie z UE – 2,6 mld zł). Dwanaście z tych projektów ma już podpisane umowy o dofinansowanie, na łączną kwotę ponad 970 mln zł, 6 (o wartości ponad 2,18 mld zł) jest w trakcie oceny, a kolejne 8 ma zostać złożonych do końca 2011 r. i w 2012 r. Inwestycje realizowane w ramach działania 7.2 mają przyczynić się do zwiększenia konkurencyjności polskich portów morskich.

Projekty prowadzone są w czterech portach wchodzących w skład sieci TEN-T: Gdańsk, Gdynia, Szczecin i Świnoujście, jak również w trzech portach spoza sieci: Elbląg, Darłowo, Kołobrzeg. Wśród projektów morskich, które otrzymały unijne wsparcie, są m.in.: “Przebudowa kanału portowego w porcie Gdynia”, “Budowa statku ratowniczego I kat. typu SAR-3000/III”, czy “Krajowy System Bezpieczeństwa Morskiego, etap I”. Efekty realizacji tych inwestycji widać w postaci nowoczesnej infrastruktury portowej, zmodernizowanych nabrzeży, pogłębionych i umocnionych kanałów portowych, przebudowanych wejść do portów i falochronów. Dzięki temu możliwe jest, by do polskich portów zawijały coraz większe statki, a także poprawiło się bezpieczeństwo żeglugi oraz nastąpił wzrost obrotów kontenerowych.

Dodatkowo, w POIiŚ wyodrębniono także oddzielną pulę środków na rzecz transportu intermodalnego (działanie 7.4 “Rozwój transportu intermodalnego”) z kwotą dofinansowania w wysokości blisko 452 mln zł, w całości przeznaczoną na projekty konkursowe. Nabór wniosków o dofinansowanie trwał od 1 września do 30 grudnia 2010 r. W ramach konkursu do Centrum Unijnych Projektów Transportowych (CUPT) wpłynęło 16 projektów, na łączną kwotę dofinansowania ponad 492 mln zł (co stanowiło ok. 109% środków przewidzianych na konkurs). Wśród wnioskodawców znaleźli się operatorzy terminali kontenerowych i centrów logistycznych oraz przedsiębiorcy wykonujący lub zamierzający wykonywać działalność gospodarczą w zakresie transportu intermodalnego. Do konkursu zostały zgłoszone projekty obejmujące: budowę, rozbudowę lub remont infrastruktury wchodzącej w skład kolejowych lub morskich terminali kontenerowych, budowę, rozbudowę lub remont infrastruktury wchodzącej w skład centrum logistycznego, zlokalizowanego w porcie lub na linii kolejowej czy zakup lub remont urządzeń, instalacji, systemów i wyposażenia terminalu/centrum służącego zarządzaniu. W lipcu 2011 r. Ministerstwo Infrastruktury zaakceptowało listę rankingową złożonych projektów. W sumie trafiło na nią 13 projektów (w tym: 12 uzyskało pełne dofinansowanie, 1 projekt – obniżone dofinansowanie). Dwa projekty zostały zamieszczone na liście rezerwowej. Wśród przedsięwzięć, które starają się o dofinansowanie są 4 inwestycje morskie: “Modernizacja terminalu BCT w Gdyni dla zwiększenia potencjału w zakresie przeładunków intermodalnych”, “Budowa terminalu etap 2: rozbudowa bocznicy, zakup sprzętu – DCT Gdańsk brama do Europy Środkowej”, “Budowa terminalu kontenerowego na Ostrowie Grabowskim w Porcie Szczecin – etap I” oraz “Budowa infrastruktury i zakup sprzętu w ramach II etapu budowy terminalu kontenerowego GCT w Gdyni”. Pierwsze umowy o dofinansowanie dla tych projektów powinny zostać podpisane na przełomie 2011 i 2012 r.

Beneficjenci i instytucje zaangażowane we wdrażanie funduszy UE dobrze radzą sobie ze skutecznym i efektywnym wydatkowaniem środków z POIiŚ, w tym także na projekty morskie. W czasach światowego kryzysu gospodarczego jest to ważny impuls, dający możliwość nie tyle przetrwania, co możliwość inwestycji na dalsze lata. Pozwala to z optymizmem patrzeć w przyszłość i wierzyć, że polskie porty morskie sprostają konkurencji międzynarodowej i będą stanowić znaczący potencjał w basenie Morza Bałtyckiego.

Anna Siejda
Autorka jest dyrektorem Centrum Unijnych Projektów Transportowych