Pod względem innowacyjności Polska od lat plasuje się w ogonie krajów Unii Europejskiej, zajmując jedno z ostatnich miejsc wśród 28 stowarzyszonych krajów. Dlatego cieszy każdy przejaw rodzimej myśli technicznej o innowacyjnym charakterze, szczególnie na styku uczelnie (w tym o profilu morskim) – biznes. Takie połączenie determinuje funkcjonowanie współczesnego przemysłu, a idea współpracy uczelni, instytucji naukowych i firm pomaga opracowywać nowatorskie produkty i rozwiązania.

Kilkanaście ostatnich miesięcy pozwala na tę kwestię spojrzeć z ostrożnym optymizmem. Oto bowiem w Centrum Innowacji Akademii Morskiej w Szczecinie (CIAM) rozwijany jest nowatorski projekt pozwalający pozyskiwać energię z fal morskich. Takie próby czynione są wprawdzie od jakiegoś czasu, jednak zupełną nowością w projekcie Wave-Eco jest fakt, że do tej pory pomysły na pozyskiwanie energii z fal morskich bazowały na wielkich, ciężkich i kosztownych konstrukcjach. Szczeciński projekt opierać się ma z kolei na lekkich, mobilnych pływakach unoszących się na wodzie, których poruszające się pod wpływem fal części ruchome wytwarzają energię kinetyczną, która w dalszej części procesu zamieniana jest w energię elektryczną. Całość, którą w zależności od potrzeb można grupować w mniejsze bądź większe systemy, podłączana jest do podwodnego kabla, ten zaś – do sieci, która tę energię wykorzysta, np. zasilając małą miejscowość. Zespół ekspercki pracujący obecnie nad Wave-Eco tworzą naukowcy z Politechniki Gdańskiej, Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego oraz Akademii Morskiej w Szczecinie (AMS), a także eksperci z czterech firm prywatnych. Wave-Eco stara się też o europejski patent, który pozwoli zarejestrować wynalazek jednocześnie w wielu krajach. Technologia ma szansę na komercjalizację, czego dowodzi ogromne zainteresowanie, które budziła na targach Hannower Messe 2017, gdzie prezentowana była w strefie SciTech Poland, w całości poświęconej technologiom tworzonym przez polski sektor akademicki.

Przy okazji CIAM i jego związków z biznesem warto wspomnieć chociażby o tym, że 2 lata temu udzieliło ono firmie Autocomp Management 3 licencji, umożliwiających zastosowanie Systemu Pilotowo-Dokującego PNDS m.in. w portach morskich. PNDS to urządzenie opracowane przez kadrę naukową AMS, które pozwala na precyzyjne określanie w czasie rzeczywistym odległości oraz kąta burty statku względem nabrzeża. Jest to istotne podczas ostatniej fazy cumowania statków do nabrzeża. Duża masa zbiornikowców czy promów powoduje, że w razie błędnie przeprowadzonego manewru może dojść do uszkodzenia statku czy nabrzeża. Ponadto transport ciekłego gazu ziemnego (LNG) wiąże się ze zwiększonym ryzykiem pożaru bądź eksplozji. Na tle rozwiązań konkurencyjnych PNDS jest zdecydowanie najbardziej precyzyjnym urządzeniem, gdzie błąd pomiaru jest stale taki sam. Alternatywne rozwiązania nie gwarantują aż tak dobrej stabilności działania. Autocomp Management zamierza wdrażać system w europejskich portach.

CIAM zajmuje się także oszacowywaniem potencjału technologicznego oraz biznesowego różnego rodzaju przyszłościowych projektów. Niedawno zrobiło to przy okazji MOBINAV – innowacyjnego systemu mobilnej nawigacji śródlądowej opracowanego dla żeglarzy rekreacyjnych, której to aplikacji twórcy zainteresowali się możliwościami komercyjnego jej wykorzystania. System, na wzór systemów nawigacji samochodowej, ma w sposób kompleksowy dostarczyć potrzebnych informacji o obszarach śródlądowych użytkownikowi końcowemu, którym jest turysta uprawiający żeglugę rekreacyjną.

Zupełnie innym rodzajem innowacyjnego przedsięwzięcia, którego partnerem jest Akademia Morska w Gdyni (AMG), jest największy i najnowocześniejszy morski ośrodek edukacyjny, Akademia Rybołówstwa i Nauk o Morzu, który powstał w Namibe w Angoli. Koncepcja Akademii zrodziła się w 2006 r. kiedy to firma Navimor wraz z AMG zaczęła realizację pierwszego etapu projektu. Faza ta zakładała stworzenie pełnej koncepcji funkcjonowania oraz programów edukacyjnych, które będą realizowane przez studentów. Uczelnia opracowała koncepcję organizacyjną, programy edukacyjne, instrukcje laboratoryjne oraz 28 podręczników dla akademii. Obecnie gdyńska uczelnia kształci przyszłe angolskie kadry na wydziałach Rybołówstwa, Przetwórstwa Rybnego oraz Eksploatacji Zasobów Wodnych. Plany edukacyjne przewidują naukę 1500 studentów.

II etap inwestycji, będący jednocześnie zasadniczym etapem projektu, to budowa i wyposażenie głównych obiektów akademii. Na powierzchni 70 ha zbudowany został kompleks budynków uczelni, specjalistyczne centra dydaktyczne, infrastruktura socjalna dla studentów i pracowników, oraz osiedle dla kadry akademickiej. W skład budynków głównych wchodzą między innymi 4 aule wykładowe, 35 sal do prowadzenia ćwiczeń, biura administracji uczelni czy 30 nowocześnie wyposażonych laboratoriów tematycznych. To także Centrum Symulatorów Morskich, które przygotuje studentów do obsługi zarówno małych rybackich statków, jak i dużych kontenerowców. W ramach obiektów dydaktycznych powstało również Centrum Siłowni Okrętowej stanowiące dokładne odzwierciedlenie siłowni okrętowej na statku. W ten sposób uczniowie mogą odbywać kursy z zakresu obsługi zarówno silnika głównego, jak i pozostałych, ważnych elementów znajdujących się w typowej siłowni statku. Jednym z najbardziej innowacyjnych obiektów w kompleksie akademii jest Centrum Treningowo-Ratownicze. Jego podstawą jest basen długości 50 m wyposażony m.in. w platformę do prowadzenia ćwiczeń w zakresie technik ratowniczych, zrzucania łodzi ratunkowej i tratw pneumatycznych. Na terenie akademii powstały 2 akademiki dla studentów oraz osiedle dla kadry akademickiej. Cały projekt opierał się na koncepcji, aby jak najwięcej komponentów pochodziło z Polski, co miało sprzyjać wykorzystaniu potencjału polskich firm. W obu przypadkach elementy konstrukcyjne, wszelkie materiały budowlane i pełne wyposażenie obiektów zostały więc dostarczone z Polski w formie modułów i prefabrykatów, a gotowe obiekty zmontowały ekipy polskich producentów. Skutkowało to zaangażowaniem ponad 90 firm z Polski i pracą ponad 250 polskich osób. Przedstawiciele Komisji Europejskiej, którzy wizytowali budowę w Namibe, określali przygotowany i realizowany przez Polskę projekt jako modelowy przykład przedsięwzięcia wpisującego się w politykę ograniczania emigracji z kontynentu afrykańskiego poprzez tworzenie szans rozwojowych dla młodego pokolenia. Za tę inwestycję AMG została nagrodzona podczas 16. Forum Gospodarki Morskiej Gdynia w kategorii Innowacyjna Gospodarka Morska 2016.

AMG jest również jednym z partnerów innowacyjnego projektu Gekon II – Mobilny system zasilania statków napięciem średnim z nabrzeży portowych elementem zwiększenia ekologiczności i ekonomiczności transportu morskiego, którego liderem jest firma inżynieryjna Apator Control. Celem projektu jest opracowanie systemu zasilania statków napięciem średnim z nadbrzeży portowych (S2SP – shore to ship power) wraz z mobilnym terminalem zasilającym umiejscawianym na nadbrzeżu w zależności od potrzeb. Terminal w wersji mobilnej został wyposażony w systemy podawania kabla zasilającego na statek. Całościowo przygotowany system składa się z kontenera, mobilnego terminala przyłączeniowego na przewoźnej platformie oraz innych podzespołów, w tym: aparatury łączeniowej, sterowników, interfejsów komunikacyjnych, odpowiedniego urządzenia podawania kabla na statek. Całość systemu S2SP wyróżnia się sposobem i możliwościami dystrybucji energii elektrycznej. Chodzi tu głównie o specjalny układ synchronizacji z siecią okrętową, zarówno ze statku (typowa) jak i z lądu (autosynchronizacja). Zasilanie elektryczne statków podczas postoju z nadbrzeży ogranicza emisję spalin, redukuje zanieczyszczenia i hałas, a co za tym idzie korzystnie wpływa na środowisko. To również oszczędności finansowe, ze względu na różnicę kosztów paliwa i energii elektrycznej, a także możliwości wykorzystania magazynów energii z lądu. Obecnie projekt wchodzi w decydującą fazę realizacji.

Politechnika Gdańska może z kolei pochwalić się, przyznanymi w tym roku, nagrodami w V edycji konkursu Lider Bezpieczeństwa Państwa. Otrzymała je za systemy głębinowe Morświn i Głuptak, służące do wykrywania i przeciwdziałania atakom elektronicznym typu spoofing w satelitarnym systemie nawigacyjnym GPS oraz projekt bezzałogowego latającego ambulansu. Natomiast rektor PG prof. Jacek Namieśnik otrzymał Medal za Innowacyjność na Rzecz Bezpieczeństwa i Obronności. Konkurs promuje produkty i technologie, które mogą zostać zastosowane w systemach uzbrojenia i wyposażenia służb mundurowych oraz usprawnić funkcjonowanie systemów zarządzania kryzysowego. W jego ramach Nagrodę Diamentową „Lider Bezpieczeństwa Państwa 2017” przyznano wspomnianym systemom głębinowym Głuptak i Morświn opracowanym w Katedrze Projektowania Okrętów i Robotyki Podwodnej Wydziału Oceanotechniki i Okrętownictwa PG. Głuptak to mały, zdalnie sterowany pojazd podwodny stworzony z myślą o niszczeniu min morskich. Morświn jest przeznaczony do wykonywania wszelkiego typu prac obserwacyjnych i mapowania dna morskiego za pomocą urządzeń sonarowych oraz lekkich prac manipulacyjnych związanych z rozpoznaniem, dokumentacją i niszczeniem obiektów niebezpiecznych. Oba systemy były już wielokrotnie wyróżniane – Głuptak otrzymał tytuł EuroSymbol 2016, natomiast Morświn nagrodzono na targach Balt Military Expo 2016.
PG kieruje też całością prac przy projekcie WIND-TU-PLA, przedsięwzięciu, które ma na celu rozwój istniejących oraz opracowanie nowych koncepcji posadawiania i kotwiczenia platform morskich turbin wiatrowych, które będą mogły być instalowane na wybranym akwenie południowego Bałtyku. W ramach projektu przewiduje się przeprowadzenie analiz warunków hydrometeorologicznych panujących na wybranych akwenach oraz badania struktury gruntów. Na tej podstawie obliczane będą siły hydro– i aerodynamiczne działające na turbinę oraz platformę, jak również określony zostanie wpływ rodzaju dna na możliwe do zastosowania systemy posadowienia lub kotwiczenia platform. W oparciu o modelowane obciążenia zaprojektowana zostanie konstrukcja platformy oraz jej system mocowania. Opracowane zostaną również procedury transportu, instalacji oraz wsparcia technicznego morskich turbin wiatrowych z uwzględnieniem możliwości lokalnych jednostek do obsługi tego typu operacji. Partnerami w realizacji projektu są Stocznia Remontowa Nauta SA, Norweski Instytut Badania Jakości Wody (NIVA) i Aanderaa Data Instruments AS.