Kłopot z konwencją

W 2009 r. pod auspicjami IMO przyjęto Konwencję o bezpiecznym i ekologicznie racjonalnym recyklingu statków (Hong Kong International Convention for the Safe and Environmentally Sound Recycling of Ships), której celem miało być wprowadzenie rozwiązań prawnych o zasięgu światowym wpływających na zapobieganie, minimalizowanie, a w miarę możliwości także eliminowanie zagrożeń środowiskowych oraz poprawę bezpieczeństwa i higieny pracy związanych ze złomowaniem statków, których żywotność eksploatacyjna dobiegła końca. Konwencja ta w swoim założeniu miała być swoistym prawnym remedium na praktykę złomowania statków przez armatorów, często w warunkach niesprzyjających należytej dbałości o bezpieczeństwo, zdrowie ludzkie i ochronę środowiska (głównie w krajach azjatyckich, przed wszystkim w Indiach, Pakistanie czy Bangladeszu – ok. 65%-70%).

Konwencja może wejść w życie po upływie 24 miesięcy od dnia ratyfikowania jej przez co najmniej 15 państw, których łączna flota handlowa reprezentuje co najmniej 40% pojemności brutto światowej floty handlowej, a maksymalna roczna wielkość recyklingu statków w trakcie poprzednich 10 lat stanowi nie mniej niż 3% pojemności brutto łącznej floty handlowej tych samych państw. Do tej pory konwencję z Hongkongu ratyfikowało jednak tylko 6 państw: Dania, Francja, Norwegia, Panama, Belgia i Republika Kongo – co odpowiada, według danych IMO, 20,48% światowego tonażu brutto. Droga do wejścia w życie tej regulacji prawnej wydaje się zatem cały czas daleka, chociaż ostatnio zainteresowanie jej przyjęciem wyraziły Indie, a proces ratyfikacyjny jest też na ukończeniu w Turcji, kraju, który jest jednym z sygnatariuszy konwencji. Należy też spodziewać się, że w jeszcze w br. przystąpią do niej inne kraje UE, w tym Polska, gdzie prace nad ratyfikacją są już bardzo zaawansowane.

Wyrazem wsparcia dążenia społeczności międzynarodowej do jak najszybszego wejścia w życie Konwencji z Hongkongu było przyjęcie na gruncie prawa UE rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady 1257/2013 z 20 listopada 2013 r. w sprawie recyklingu statków i zmiany rozporządzenia (WE) 1013/2006 oraz dyrektywy 2009/16/WE, którego jednym z głównych założeń jest ułatwienie wczesnej ratyfikacji omawianej regulacji zarówno w  UE, jak i w państwach trzecich, przez  stosowanie kontroli w odniesieniu do statków oraz zakładów recyklingu (więcej w „Namiarach na Morze i Handel” 12/2018).