Pogłębianie toru wodnego w porcie wewnętrznym i podejściowego do portu zewnętrznego, modernizacja nabrzeży, budowa terminalu cukrowego i pierwszego parkingu buforowego to największe inwestycje realizowane w ub.r. w Porcie Gdańsk. Natomiast w Gdyni dzięki przeprowadzonym projektom poprawiono warunki nawigacji, zwiększono możliwości przeładunkowe bazy paliw, poprawiono warunki cumowania przy nabrzeżu Francuskim oraz wybudowano magazyn wysokiego składowania. W zespole portów Szczecin-Świnoujście zrealizowane inwestycje dotyczyły głównie poprawy warunków żeglugowych i nawigacyjnych. W mniejszych portach przede wszystkim prowadzono prace pogłębiające. Wyjątek stanowił port w Stepnicy, gdzie wybudowano nowy falochron, oraz port w Łebie, gdzie odbudowano nabrzeże.

Autostrada do Portu Północnego

Jak informuje Alicja Kołbuc, specjalistka ds. marketingu Zarządu Morskiego Portu Gdańsk, w 2019 r. prowadzonych było łącznie 20 projektów inwestycyjnych. Znajdowały się one na bardzo różnym etapie realizacji. Niektóre były dopiero przygotowywane, inne są już w trakcie realizacji, a kilka zostało w 2019 r. zakończonych. Dotyczyły one głównie utrzymania, modernizacji lub rozbudowy istniejącej infrastruktury, ale pojawiły się też takie, w ramach których powstają zupełnie nowe obiekty. Najwięcej prac dotyczy poprawy dostępności portu, zarówno od strony morza jak i lądu.

Wewnątrz gdańskiego portu cały czas trwa modernizacja toru wodnego, połączona z rozbudową i remontem niektórych nabrzeży, co ma poprawić warunki żeglugi i umożliwić obsługę większej liczby statków o zanurzeniu do 12 m. Cały projekt zakłada inwestycje na łączną kwotę ponad 110 mln euro, czego efektem ma być przebudowa nabrzeży na długości ok. 5 km. W ramach tych prac w 2019 r. zakończono I etap modernizacji nabrzeża Obrońców Poczty Polskiej, który polegał na przebudowie połowy jego długości. Pozostała część pozostaje w remoncie, a rezultatem będzie zwiększenie długości z 345 m do 391 m. Zwiększono również głębokość techniczną do 11,2 m. W ramach prac wykonano konstrukcję hydrotechniczną, nawierzchnie drogowe, układ kanalizacji deszczowej i wodociągowej, sieci elektrycznej, oświetlenie, przebudowę belek podsuwnicowych oraz wykonano roboty czerpalne z umocnieniem dna. Harmonogram prac dopasowany został do częstotliwości prowadzonych tam przeładunków. Aktualnie nabrzeża OPP wykorzystywane jest głównie do obsługi przeładunków kruszyw, oleju opałowego i bazowego oraz siarki. Mogą tam być obsługiwane jednocześnie 2 jednostki.

Przebudowie poddano również nabrzeże Mew, którego wcześniejszy stan uniemożliwiał cumowanie. Obecnie po zakończeniu prac i zmianach konstrukcyjnych zyskało ono charakter postojowy. Mogą tu zacumować małe jednostki o zanurzeniu do 5,3 m. W tym przypadku prace musiały być przeprowadzane wyjątkowo ostrożnie, ponieważ przy nabrzeżu Mew zlokalizowany jest zabytkowy Mewi Szaniec. Generalny wykonawca robót budowlanych, spółka Doraco, musiał wykonać dodatkowe badania i prowadzić stały monitoring geodezyjny oraz zastosować specjalną technologię palowania, aby zapobiec destabilizacji gruntów i tym samym zniszczeniu obiektu. Uroczystość oddania do użytku obu nabrzeży odbyła się 15 listopada. Wartość inwestycji zrealizowanych w I etapie to ponad 26 mln zł. Etap II, którego koszt wyniesie 16 mln zł, zakłada całkowity remont nabrzeża OPP. Przewidywany czas ostatecznego zakończenia prac na tym odcinku to koniec 2020 r.

W 2019 r. warunki żeglugi były poprawiane nie tylko wewnątrz portu, ale także przy podejściu do niego. Urząd Morski w Gdyni za 161 mln zł zrealizował projekt, którego celem była modernizacja toru wodnego do Portu Północnego w Gdańsku. Unijne dofinansowanie z Programu Infrastruktura i Środowisko pokryło 85% kosztów i wyniosło prawie 137 mln zł. W wyniku przeprowadzonych przez belgijską firmę Jan De Nul NV prac pogłębiających i poszerzających tor wodny na odcinku ponad 6,4 km możliwa jest obecnie bezpieczna, 2-kierunkowa żegluga – zbiornikowców o długości 355 m, szerokości 60 m i zanurzeniu do 15 m oraz kontenerowców o długości do 350 m; szerokości 45 m i zanurzeniu do 15m, a więc ich wchodzenie i wychodzenie z Portu Północnego jednocześnie. Parametry techniczne nowego toru to 600 m szerokości w dnie i 18 m głębokości.

Kolejnym dużym projektem inwestycyjnym Portu Gdańsk jest rozbudowa i modernizacja sieci drogowej oraz kolejowej w porcie zewnętrznym. Jego zakończenie planowane jest na koniec października 2020 r., ale w ub.r. oddano do użytku zbudowany w jego ramach parking przy ul. Śnieżnej. To pierwszy element systemu parkingów buforowych dla klientów portu, a w planach są 3 kolejne. Pierwszy z nich powstanie w 2020 r. przy ul. Nowej Portowej, drugi przy ul. Kontenerowej, a ostatni przy ul. Ku Ujściu. Łącznie to ponad 500 miejsc parkingowych.

Ten oddany do użytku w 2019 r. jest ogrodzony, oświetlony i monitorowany. Może przyjąć 62 samochody ciężarowe. Do czasu wdrożenia przez zarząd gdańskiego portu jednolitego systemu awizacji samochodów ciężarowych korzystanie z parkingu buforowego jest bezpłatne i odbywa się na podstawie awizacji elektronicznej. Na terenie parkingu znajduje się poczekalnia dla kierowców, a także prysznice i toalety. Koszt inwestycji wyniósł 5,5 mln zł, a budowa w całości została sfinansowana ze środków własnych ZMPG.

Przy jego budowie wykorzystaliśmy innowacyjną technologię betonu wałowanego, który jest znacznie trwalszy i tańszy od zwykłej nawierzchni betonowej. Jeżeli się sprawdzi, będziemy używać go przy budowie kolejnych parkingów, dróg lub placów składowych – mówi Sylwia Artichowicz, dyrektor Departamentu Utrzymania Infrastruktury w ZMPG.

Natomiast zupełnie nowym obiektem, który powstał w Porcie Gdańsk w 2019 r., jest terminal przeładunku cukru przy nabrzeżu Wiślanym. Inwestycję zrealizowała za ponad 100 mln zł Krajowa Spółka Cukrowa. Pozwoli to jej dotrzeć do nowych rynków zbytu w Azji oraz Afryce i realizować w najbliższych latach wysyłkę cukru drogą morską w wysokości 300 tys. t rocznie. Cała oddana do użytku 10 października ub.r. inwestycja obejmuje terminal przeładunkowo-wysyłkowy na terenie 3 ha, w którego skład wchodzą: silos o wysokości 56 m i pojemności 50 tys. t, pakownia cukru, magazyn logistyczny produktu gotowego o pojemności ok. 8 tys. t i wysokości użytkowej 12 m, pomieszczenia biurowe oraz infrastruktura nabrzeża Wiślanego umożliwiająca bezkolizyjną komunikację drogowo-kolejową. Cukier może być rozładowywany w kontenerach kolejowych i autosilosach oraz przeładowywany w workach polipropylenowych układanych zarówno w kontenerach, jak i ładowniach statków konwencjonalnych. Dzienna zdolność przeładunkowa to 3 tys. t cukru przyjętych do terminalu i 3 tys. t cukru załadowanego na statki.

Baza paliw po modernizacji

Podobnie jak w Gdańsku, także w Gdyni realizowanych jest kilkanaście projektów inwestycyjnych znajdujących się na różnych etapach zaawansowania. Anna Pogorzelska, kierownik projektu Działu Marketingu Zarządu Morskiego Portu Gdynia, w pierwszej kolejności zwraca uwagę na poprawę warunków nawigacji w porcie. Jak tłumaczy, Port Gdynia jest jednym z zaledwie 2 portów na świecie korzystających z poprawek RTK (metody fazowych pomiarów satelitarnych) do celów nawigacyjnych zgodnie z wymaganiami międzynarodowych norm Międzynarodowej Organizacji Morskiej (IMO) i systemu oznakowania nawigacyjnego IALA. Zwraca też uwagę na pozytywny aspekt ekologiczny przedsięwzięcia, gdyż manewrowanie statkiem odbywa się płynniej, piloci zdecydowanie rzadziej wykonują gwałtowne ruchy, co znacząco zmniejsza zużycie paliwa statków. Płynniejsze i pewniejsze manewry przyczyniają się także do skrócenia czasu potrzebnego na wykonanie samego podejścia do nabrzeża, co również zmniejsza spalanie i emisję spalin. Dopełnieniem kwestii bezpieczeństwa jest również montaż nowoczesnych świateł sektorowych. Dzięki pracy nowego systemu przy nabrzeżu Rumuńskim kapitan lub pilot nawigujący jednostką podchodzącą do portu, odbiera natychmiastową informację, czy znajduje się w osi toru, czy też z tej linii zboczył. Co więcej, na podstawie zmieniającej się wraz ze stopniem odejścia od osi charakterystyki błysków, nawigator jest w stanie szybko ocenić wielkość odejścia, a w konsekwencji odpowiednio wymierzyć wartość manewru jednostką w celu powrotu na tor. Pomiar odchyleń odbywa się z bardzo dużą dokładnością dzięki wykorzystywaniu do tego celu technologii laserowych. Użyteczność światła wzmocniona jest dodatkowo przez jego duży zasięg, przekraczający 21 Mm w nocy i 5 Mm w dzień.

Jeśli zaś chodzi o projekty infrastrukturalne, to w 2019 r. zakończono pogłębianie i modernizację bazy przeładunku paliw płynnych przy falochronie oraz modernizację nabrzeża Francuskiego. Przy bazie przeładunku paliw zostały wykonane roboty czerpalne oraz zamontowane zostały urządzenia odbojowe. Dzięki temu możliwa jest obsługa jednostek o zanurzeniu do 11,5 m. Zwiększona została również możliwość przeładunku paliw podczas jednej operacji, ponieważ wymiana urządzeń cumowniczych i odbojowych umożliwiła obsługę jednostek o nośności do 80 tys. t bez asysty holowników. Warto podkreślić, że m.in. z uwagi na przeprowadzone inwestycje rok 2019 będzie rekordowy dla Portu Gdynia, jeśli chodzi o ilość przeładowanych paliw.

Wymiana urządzeń cumowniczych dotyczyła również nabrzeża Francuskiego, dzięki czemu mogą zawijać tam zarówno większe wycieczkowe, jak i kontenerowce. Największym cruiserem, który odwiedził w ub.r. Gdynię, był Norwegian Getaway mierzący 325,7 m. Wiadomo już, że w 2020 r. rekord ten zostanie pobity i zmodernizowane nabrzeże pozwoli na przyjęcie statków o długości ponad 340 m.

Jak informuje A. Pogorzelska, władze gdyńskiego portu, mając na uwadze stale rosnące wymagania rynku, szczególnie dotyczące zaplecza logistyczno magazynowego, w 2019 r. oddały do użytku również pierwszy z 4 magazynów wysokiego składowania, który jest jednym z kluczowych elementów Intermodalnego Centrum Logistycznego w porcie zachodnim. Kolejny obiekt jest aktualnie w zaawansowanej fazie projektowania.

Intermodalne Świnoujście

Modernizacje i remonty infrastruktury drogi wodnej biegnącej przez Świnę, Zalew Szczeciński i Odrę to główne inwestycje przeprowadzone w zespole portów Szczecin-Świnoujście

Część inwestycji jest bezpośrednio związana z pogłębianiem toru wodnego Świnoujście-Szczecin do głębokości 12,5 m – informuje Monika Woźniak-Lewandowska, specjalistka ds. komunikacji i PR w Zarządzie Morskich Portów Szczecin i Świnoujście. – O ile bowiem pogłębienie samego toru to zadanie leżące w gestii Urzędu Morskiego w Szczecinie, o tyle przygotowanie nabrzeży do nowej głębokości to zadanie ZMPSiŚ. Stąd w zaplanowanym pakiecie inwestycyjnym zakłada się modernizację nabrzeży w rejonie ładunków drobnicowych, a więc Kanał Dębicki, oraz ładunków masowych, czyli Basen Kaszubski w szczecińskim porcie. Nabrzeża zostaną przygotowane zarówno do nowej głębokości, jak i do obsłużenia większej masy ładunkowej, która po pogłębieniu toru wodnego z pewnością pojawi się w zespole portów Szczecin-Świnoujście.

Efektem tych działań ma być stały wzrost wielkości obsługiwanych towarów oraz pozyskanie nowych inwestorów lokujących swój biznes w portach w Szczecinie i Świnoujściu. Modernizowany jest też dostęp do portów od strony lądu. Prace trwają na linii kolejowej E-59/C-E59 oraz na drodze S3.

Ponadto 19 września ub.r. rozpoczęto oficjalnie projekt mający na celu przystosowanie infrastruktury Terminalu Promowego w Świnoujściu do obsługi transportu intermodalnego, w tym obsługi promów o długości do 270 m oraz świadczenia nowego rodzaju usług przeładunkowych przy udziale transportu kolejowego na poziomie 30 tys. jednostek intermodalnych. Przebudowana będzie północna część terminala, czyli stanowiska promowe nr 5 i 6 oraz ich zaplecze. W ramach projektu stanowisko nr 5 zostanie pogłębione do 12 m głębokości technicznej i dopuszczalnej 13 m, a także przedłużone do stanowiska nr 6, aby utworzyć jedną linię cumowniczą o długości 294 m. Umocnione zostanie też dno. Istniejąca już rampa przeładunkowa o szerokości 14 m i nośności 60 tys. t po przebudowie będzie mieć 35 m szerokości i 180 tys. t nośności. Położone będą także m.in. nowe tory kolejowe oraz przebudowane już istniejące na zapleczu stanowisk promowych nr 4 i 5. Plan modernizacji zakłada też budowę estakady nad stacją kolejową Świnoujście, która ma skomunikować zaplecze z terenem terminalu. Terminal przebuduje firma Budimex, a modernizacja będzie kosztować blisko prawie 228 mln zł brutto, z czego unijne dofinansowanie w ramach instrumentu finansowego CEF (Łącząc Europę) stanowi 75,26% kosztów kwalifikowalnych. Zakończenie inwestycji planowane jest do końca 2021 r. Dodatkowo zostanie zakupiony sprzęt służący do transportu i przeładunku kontenerów za łączną kwotę ok. 6 mln. zł. Będą to 4 ciągniki siodłowe i 2 reach stackery.

Także w Świnoujściu przeprowadzony został remont starych ostróg przy falochronie centralnym, który wykonała firma AQUA-NEKO. Zakres prac obejmował rozbiórkę starej nawierzchni i ułożenie nowej nawierzchni kamiennej, demontaż starego oraz montaż nowego oświetlenia, remont oczepów betonowych, a także uzupełnienie szczelin dylatacyjnych masą bitumiczną. Koszt przeprowadzonych prac to ponad 1,5 mln zł. Falochron centralny w Świnoujściu, wybudowany w pierwszej połowie XIX w., stanowi wschodni brzeg ujścia cieśniny Świny do Morza Bałtyckiego.

Kolejną inwestycją zrealizowaną w Świnoujściu jest wdrożenie Portowego Systemu Dokowania PNDS, który ma na celu podniesienie bezpieczeństwo i niezawodności przybijania do nabrzeża przy terminalu promowym, gdzie manewrowanie jest często ograniczone przez trudne warunki pogodowe. Zainstalowany system PNDS określa za pomocą 2 skanerów laserowych dokładne położenie, w stosunku do nabrzeża, i prędkości promu na stanowisku nr 1 w Terminalu Promowym w Świnoujściu. Informacje przesyłane są bezprzewodowo na manewrujący prom i wyświetlane na tablecie statkowym. System w obecnym stanie przeznaczony jest dla promów Mazovia oraz Cracovia. Koszt systemu to ponad 625 tys. zł.

Jak informuje Urząd Morski w Szczecinie, w 2019 r. na torze wodnym Świnoujście-Szczecin oraz na torze podejściowym do portu zewnętrznego w Świnoujściu konsorcjum firm Van den Herik Kust – En Oeverwerken B.V. z Holandii i Przedsiębiorstwa Robót Czerpalnych i Podwodnych z Gdańska wydobyło łącznie ok. 480 tys. m³ urobku. Koszt prac to ok. 17 mln zł, a źródłem ich finansowania był ustanowiony przez Radę Ministrów program wieloletni „Utrzymanie morskich dróg wodnych w rejonie ujścia Odry w latach 2019-2028”. Szczeciński Urząd Morski przeprowadził też remont znaku nawigacyjnego – stawy „Młyny”, popularnego „Wiatraka” w Świnoujściu, który znajduje się na głowicy falochronu zachodniego, przy ujściu Świny do Bałtyku.

Mniejsze porty też budują

Rok 2019 dla Portu Police oznaczał poprawę warunków żeglugi. Port nie tylko skorzystał na pogłębieniu szlaku Szczecin-Świnoujście, ale Urząd Morski w Szczecinie przeprowadził także prace w ramach inwestycji „Poprawa infrastruktury dostępowej do portu w Policach”. Wykonawcą zadania była holenderska firma Van den Herik Kust. Obejmowało ono pogłębienie i poszerzenie kanału Kiełpińskiego (do głębokości 3 m i szerokości 25 m) wraz z podejściem (do głębokości 3,2 m i szerokości maksymalnej do 35 m) oraz zakolem (do głębokości 3 m i szerokości 35 m), a także umocnienie skarpy wyspy Kiełpiński Ostrów.

W zakres inwestycji wchodzi jeszcze pogłębienie toru podejściowego na Kanale Polickim do 10,5 m (z możliwością rozbudowania go w kolejnym etapie do 12,5 m) wraz z poszerzeniem w dnie do 100 m oraz zakup 2 pław świetlnych (Kanał Policki) i 2 pław dziennych (podejście do Kanału Kiełpińskiego). Zgodnie z harmonogramem cała inwestycja, dofinansowana ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020, powinna zostać zrealizowana do końca 2020 r. Koszt całego projektu to ok. 23 mln zł, z czego unijne dofinansowanie wyniesie ok. 19,6 mln zł.

W ub.r. zakończyły się prace w Stepnicy, realizowane w ramach inwestycji „Poprawa infrastruktury dostępowej do portu w Stepnicy”. Obejmowały one zaprojektowanie oraz wykonanie prac, które umożliwią obsługę w stepnickim porcie statków do 115 m długości, 13,5 m szerokości i zanurzeniu od 3,8 m do 4 m.

Roboty czerpalne obejmowały: poszerzenie toru podejściowego do 40 m z jednoczesnym pogłębieniem do 4,5 m, zwiększenie średnicy obrotnicy ze 130 m do 160 m z jednoczesnym jej pogłębieniem do 4,5 m, poszerzenie toru podejściowego od obrotnicy do główek falochronu do 50 m z jednoczesnym pogłębieniem do 4,5 m.

Wykonawcą inwestycji było konsorcjum firm Przedsiębiorstwo Robót Czerpalnych i Podwodnych z Gdańska oraz Hegemann GmbH z Niemiec, które wydobyło i odłożyło na pole refulacyjne „Mańków” łącznie ok. 90 tys. m³ urobku, pracując na ponad 4 km odcinku toru. Koszt robót budowlanych to niecałe 6 mln zł, a inwestycja została zrealizowana w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2014-2020.

Zakończyła się też budowa stałego falochronu osłonowego Basenu Rybackiego w Stepnicy. Wykonawca zadania – Przedsiębiorstwo Budownictwa Hydrotechnicznego „Odra 3” ze Szczecina – zbudował falochron wyspowy niemający połączenia z lądem. Prostoliniowa konstrukcja falochronu o długości ok. 95 m usytuowana jest, w przybliżeniu, na linii północny zachód – południowy wschód. Falochron został wykonany jako grodza z 2 równoległych stalowych ścianek szczelnych, wypełnionych zasypem piaszczystym i zwieńczonych płytą żelbetową z parapetem osłonowym. Na konstrukcji falochronu zostały zainstalowane 2 rodzaje oświetlenia ostrzegawczego – ostrzegawcze światło nawigacyjne oznakowujące głowicę falochronu i punktowe światła oświetlające zewnętrzną, pionową ścianę parapetu falochronu, aby sygnalizować jednostkom pływającym obecność długiego obiektu liniowego w porze nocnej. Funkcje tej nowej budowli hydrotechnicznej są związane przede wszystkim z bezpieczeństwem: osłoną basenu przed falowaniem oraz minimalizowaniem wypłycania akwenu. Koszt realizacji inwestycji to 1,948 mln zł.

Natomiast w Nowym Warpnie w 2019 r. wykonane zostały prace czerpalne na torze podejściowym. Niemiecka firma Hegemann GmbH wydobyła ok. 21 tys. m³ urobku. Koszt prac wyniósł ponad 1 mln złotych. Podobne prace na torze podejściom do portu w Dziwnowie wykonało PRCiP, które wybrało z dna ponad 19 tys. m³ urobku. Koszt robót to ok. 813 tys. zł.

Z kolei Urząd Morski w Słupsku zrealizował zadanie „Przebudowa nabrzeża Północnego w porcie Łeba”. Jak informuje Anna Gliniecka-Woś, główny specjalista ds. Funduszy Europejskich z Wydziału Zamówień Publicznych i Funduszy Europejskich Urzędu Morskiego w Słupsku, projekt pozwolił na pełne wykorzystanie linii cumowniczo-odbojowej nabrzeża, które ze względu na zły stan techniczny zostało wcześniej wyłączone z eksploatacji. Prace obejmowały m.in. roboty rozbiórkowe, prace kafarowe, prace budowlano-montażowe i wyposażenie nabrzeża. Całkowity koszt inwestycji to prawie 1,89 mln zł.